TÜRK VE DOĞU KLASİKLERİ

Bihruz Bey, bir paşazadedir. Babası ölünce Bihruz'la annesine büyük bir miras kalır. Bihruz Bey, hazır paranın bitmeyeceğini sanarak kendini gezme ve eğlence kaptırır, alafranga giyinmek, yerli yersiz Fransızca konuşmak, lüks faytonunda tur atmak başlıca meraklarıdır. Bir gün, o zamanki gezinti yerlerinden Çamlıca bahçesinde genç ve güzel bir kadın görür.

Frankfurt Seyahatnamesi; Ahmet Haşim'in böbrek rahatsızlığı nedeniye, tedavi olmak amacıyla yaptığı Frankfurt yolculuğu ile ilgili notları içerir. Bize Göre ise Ahmet Haşim'in İkdam gazetesinde yayımladığı yazılardan seçtiklerini ve ikinci Paris yolculuğu izlenimlerini bir araya getirmiştir.

Yazar; Çağlayanlar adlı yapıtında Türk tarihinin çeşitil dönemlerini, bu dönemlerdeki acı olayları, halk bağlamında ele aldı. Çoğu zaman süse, yapaylığa ve söz kalabalığına kaçan biçemiyle genç yazarları etkiledi. Dilin arıtılması, yazım kurallarının saptanması gibi konularla yakından ilgilendi.

Dede Korkut Hikâyeleri, Oğuz boyları arasında oluşmuş destansı öykülerin bir derlemesidir. Dede Sultan, Korkut Ata gibi adlarla anılan Dede Korkut'un yaşadığı dönemle ilgili kesin bir bilgi yoktur. Oğuzların akıl hocası, bilge bir kişi olan Dede Korkut'un 100 ya da 295 yıl yaşadığı söylenir. Her öykünün sonunda kopuzuyla ortaya çıkar. Oğuz beylerine öğütler verir, dualar okur ve şiirler söyler.

Ahmet Mithat Efendi, romanlarında Türkiye'deki batılılaşma sürecinin toplum yaşamı üzerindeki etkilerini irdeler. Kadın erkek eşitsizliğine değinir. Toplumda değişmesini istediği düşünce ve yaşam biçimlerini açıkça ortaya koyar. Batılılaşmanın etkisiyle toplum yaşamında değişen ve gittikçe daha karmaşık duruma gelen ahlâk değerlerini işler. Dürdane Hanım, bu yapıtlarından en önemlisidir.

Türk yazınının baş yapıtlarından biri olan Seyahatname'nin yazan olan Evliya Çelebi'nin tam adı Evliya Çelebi Bin Derviş Mehmet Zilli'dir. Gezmeye duyduğu ilgi çocukluğunda dinlediği öykü, söylence ve masallardan kaynaklanır. Bir gün düşünde Peygamberi gördüğünü, "Şefaat ya Resulallah!" diyeceğine "Seyahat ya Resulallah!" dediğini, bu nedenle Peygamberin de ona gönlüne göre gezip görme izni verdiğini belirtir.

Süreyya Beyle Suat Hanım beş yıldan beri evlidir. Bir yaz, Boğaziçi'nde, Yeni Mahalle'de küçük bir ev kiralarlar. Mutludurlar. Süreyya'nın arkadaşı Necip, sık sık gelip yanlarında konuk olarak kalmaktadır. Necip, Suat'a çok değer vermekte, ona karşı derin bir saygı beslemektedir. Bu değer veriş ve saygı bir gün şiddetli bir sevgiye dönüşür. Genç adam, sevgisini içinde gizlemektedir. Bir gün dayanamaz.

İstanbul Türkçesini büyük bir ustalıkla kullanan Ahmet Rasim'in, yazı dili ile konuşma dili arasında denge kurulmasında büyük katkıları olmuştur. "Falaka" adlı yapıtında bir çeşit hoşgörülü eleştiriye yönelerek mahalle mektepleri ve Darüşşafaka'daki anılarını anlatmıştır.

Felatun Bey "alafranga yaşamak için" Üsküdar'daki bahçeli güzel konağını satıp Tophane'nin Beyoğlu'na yakın taraflarında bir ev yaptırır. Görünüşte "büyük kalemlerin birinde" memurdur. Ancak günlerini gezip tozmak ve eğlenmekle geçirir. Babasının ölümünden sonra payına düşen on altı bin liralık mirası çarçur ettikten sonra yaşamın zorluğunu anlar.

Asıl adı Müşerreffetin Müslihittin olan Sadi, klasik İran yazınının . en büyük şairlerinden biridir. Gülistan adlı yapıtında anılarının ve öykülerinin arasında özdeyişlere, öğütlere, eğlendirici gözlemlere yer verir. Hükümdarların günden güne değişen tutumlarına göre davranmak zorunda kalan dervişlerin durumunu karşılaştırır.

Ali Bey, Mahpeyker adında, zamanın ünlü bir aşiftesiyle tanışır, ona bağlanır. Oğlunu bu korkulu yoldan çevirmek isteyen annesi, Dilaşup adında bir cariye alır. Terk edildiğini anlayan Mahpeyker, Ali Bey'den öç almak için, Dilaşup'a oyun oynar. Ali Bey'i de annesinin ölümüne neden olacak durumlara sürükler. 

KARABİBİK - Nabizade Nazım   56 sayfa , ISBN : 975-9099-45-4

Antalya'nın Kaş İlçesi'nin Beymelik Köyü'nde, babasından kalma tarlanın dört dönümünü komşusuna satan Karabibik, kalan sekiz dönümü de Yosturoğlu'na kaptırmamak için direnmektedir. Yoksa anası küçükken ölmüş, otuzunu geçkin ve çirkince kızı Huri ile aç kalacaklardır. Karabibik, o yıl üç ay hasta yatmış, baharda ancak kendine gelebilmiştir. Kızını, Koca İmam'ın kaynı Sarı İsmail'e verebilse öküzlerden yararlanabileceğini ummaktadır.

Kelile ve Dimne'nin, adının Beydeba olduğu sanılan bir Hintli filozof tarafından M.S. 300 yılında yazıldığı sanılmaktadır. Kelile ve Dimne, hükümdarlara hükmet dersi verme amacını taşımaktadır. Çoğunlukla hayvan öykülerinden oluşur. Bu öykülerin izlerine La Fontaine'den Ezop'a, Nasrettin Hoca'dan Mevlana'ya kadar her yerde rastlayabiliriz.

KEREM ile ASLI   176 sayfa , ISBN : 975-9099-68-3

16-17. yüzyılda ortaya çıktığı öne sürülen bir halk öyküsüdür. Ayrı dinlerden olan iki gencin acıyla biten aşkını konu edinir. Kerem ile Aslı'nın acıklı öyküsü zaman içinde öykücü âşıkların da katkısıyla daha da zenginleşmiş, söylene söylene günümüze kadar ulaşmıştır. Çeşitli ellerden çıkan yazma ve taş baskıları yüzyıllardır okunmuş, âşıklar tarafından anlatılmıştır.

Mevlâna'nın temel yapıtı olan Mesnevi'de mistik öğretiyi fıkralar, özdeyişler, öyküler ve alegorilerle anlatır. Mevlâna, Mesnevi'sinin yirmi altı bin dizesini mistiklerin ve kendi izleyicilerinin severek okuduğu şairleri örnek alarak yazdı. Tasavvuf düşüncesinin 13. yüzyıldaki değişik yönlerini dile getiren Mesnevi, daldan dala atlayan çağrıştırmalarla okuyanı etkiler. Böylece toplum yaşamının belli bir dönemine ışık tutar. Kendi deyişiyle ilahi sevginin deneyimini yansıtır.

Ömer Seyfettin benzersiz bir biçemle yazdığı öykülerini kişisel deneyimlerine, tarihsel olaylara ve halk arasındaki geleneklere dayandırmıştır. Günlük konuşma diliyle yazması öykülerine canlı ve etkileyici bir nitelik kazandırmıştır. Çok değişik konuları işlediği yapıtlarında ayrıca yergilere, tartışmalara, komik durumlara ve toplumsal yorumlara da yer vermiştir.

Dokuz yaşında Kafkasya'dan kaçırılıp esircilerin eline düşen Dilber, en sonunda Asaf Paşanın konağına satılmıştır. O konakta eğitim görür, hatta Fransızca öğrenir. Avrupa'da okumuş, ressam, iyi kalpli bir genç olan Celal, Asaf Paşanın oğludur, Dilber'e aşık olur. Annesi, bu sevginin farkına varınca, oğlunu bir esir parçasından kurtarmak ister.

Babasını küçükken kaybeden Talat'ı annesi büyütmüştür. Talat on sekizine gelince bir evin cumbasında gördüğü Fitnat'a aşık olur. Kadın elbiseleri giyerek kızın evine girer, onunla konuşur. Ancak üvey babası Fitnat'ı zengin bir adamla evlendirir. Fitnat, evlendiği Ali Bey'in bir zamanlar annesini terk eden babası olduğunu öğrenir.

Asıl adı Ömer Lütfü olan Safvet Nezihi, Zavallı Necdet'te batılı yaşam biçimine özenen varlıklı bir çevrede geçen üçlü aşk ilişkisini ele alır. Bu ilişkiyi başarılı bir biçimde işler. Aşırı duygusal nitelik taşıyan bu yapıt yayımlandığı dönemde büyük bir ilgi görmüş, halkın elinden düşmemiştir.

ZEHRA - Nabizade Nazım   208 sayfa , ISBN : 975-9099-46-2

Asmaaltı Çarşısı'nda bir mağazası olan tüccar Şevket Efendi, on yedi yaşlarındaki kıskanç yaradılışlı kızı Zehra'yı, katibi Suphi ile evlendirmiştir. Yeni evliler, bir süre Üsküdar'ın arkalarına düşen Bulgurlu'da bir köşkte mutlu yaşarlar. Ancak Zehra'nın huysuzluk ve kıskançlıkları başlar.